NATURA PODEJMOWANYCH DZIAŁAŃ

Wi­dać również wyraźnie, iż leczenie i rekonwalescencja stają się bezpośrednim czynnikiem deprymującym cele wychowawcze, wygenerowane przez pierwot­ne środowisko. Również i konieczność włożenia dużego wysiłku do realizacji celów narzuconych przez chorobę utrudnia — jeśli wręcz nie uniemożliwia – realizację celów pierwotnych. Stwierdzić więc możemy, iż wtórne środowisko wychowawcze jest zantagonizowane wobec pierwotnego środowiska . Przedstawione powyżej przykłady pokazują omawiany problem, pod­kreślają zarazem, iż traumatyczna natura podejmowanych działań diagnostyczno-terapeutycznch nie wynika jedynie np. z inwazyjnego charakteru leczenia, lecz jest głęboko zakorzeniana w głębokiej frustracji celów, a jej skutki nie zamykają się w czasie i miejscu hospitalizacji, lecz dotyczą całego przyszłego życia pacjenta. Dlatego wydaje się konieczne, oprócz działań psy­choterapeutycznych, nakierowanych na doraźne przeciwdziałanie ubocznym skutkom leczenia, i długofalowych, zapobiegających późnym skutkom dozna­wanych przez dzieci traum, podjęcie działań sensu stricte pedagogicznych. Wydaje się to ważne, gdyż głównym zadaniem pedagogiki jest wychowanie, które realizowane jest między innymi poprzez odpowiednie modulowanie i kształtowanie celów wychowawczych (por. Suchodolski 1985).