ŚRODOWISKO WYCHOWAWCZE

Pierwszym z rzeczywistych środowisk wychowawczych jest tzw. pier­wotne środowisko wychowawcze. Przyjmuję, iż środowiskiem tym nazwać można sytuacje wychowawcze, kierowane przez osoby lub zespoły ludzkie, doświadczane przez dziecko przed hospitalizacją, w trakcie której nastąpiło rozpoznanie i leczenie choroby przewlekłej lub terminalnej. Jednym zda­niem stwierdzić można, iż owo środowisko to jest wszystko to, czego do­świadczało dziecko przed chorobą i co miało większy lub mniejszy wpływ na przebieg procesu wychowawczego, zarówno świadomego, pośredniego jak i nieświadomego, nieformalnego czy bezpostaciowego, organizowanego przez profesjonalistów, rodziców i osoby przypadkowe (por. Sośnicki 1967). Trudno jest w kilku słowach scharakteryzować owo środowisko, gdyż wielu pedago­gom do jego opisania nie stało dziesiątków tomów i dzieł pedagogicznych. Usiłując scharakteryzować je w kilku słowach stwierdzić można, iż jako elementy wpływające na pierwotne środowisko wychowawcze rozumieć moż­na całokształt wpływów zmieniających lub modyfikujących proces wycho­wawczy będący udziałem pierwotnego środowiska wychowawczego.